كلمه تنبیه در فرهنگ لغات مترادف با تذكر و آگاهی دادن میباشد اما اگر این آگاهی توام با خشونت و الفاظ ركیك و یا تنبیه فیزیكی باشد معنای حقیقی خود را از دست می دهد. آگاهی دادن بدون اعمال خشونت میتواند نوعی هنر بشمار آید بخصوص اگر مخاطبین ما كودكان یا فرزندان نوجوان ما باشند. شاید در گذشته ای نه چندان دور كه پدر بزرگها یا پدران ما، در سن طفولیت بودند اعمال خشونت و تنبیه بدنی توسط والدین آنها در منزل و یا معلمین آنها در مكتبخانه و مدرسه امری رایج و متداول و به تعریفی جزئی از فرهنگ آن روز محسوب میگردید اما امروزه و به خصوص در آغاز هزاره سوم كه عصر رایانه و اینترنت میباشد این كلام منطقی و گفتار بدون اعمال خشونت است كه جای خود را به آداب و سنن قبلی داده است چرا كه در روزگاری كه فرزندان نوجوان و حتی كودكان از بهره هوشی بالایی برخوردار بوده و بر خلاف سن كم خود خیلی از مسائل اجتماعی روز را بخوبی درك كرده و آنرا تجزیه و تحلیل می نمایند تنبیه فیزیكی كاربردی عكس خواهد داشت كه در ادامه بحث دلیل آنرا برای شما بازگو خواهم كرد.

بقیه مقاله در قسمت ادامه مطلب

علم امروزه ثابت نموده است همانطور كه جسم ما نیاز به بهداشت و سلامت دارد روان ما نیز به همان اندازه به بهداشت روانی نیازمند و محتاج میباشد اینكه ما والدین بدانیم در قبال خطایی كه كودك یا نوجوان ما انجام داده است چگونه با او برخورد و رفتار نمائیم هنری بس بزرگ و قابل تحسین میباشد. علم روانشناسی به این نتیجه رسیده است كه فرزندان ما در هر سنی دارای تغییرات روانی مختص همان سن بوده و بالطبع والدین نیز باید متناسب با همان تغییرات با آنها رفتار نمایند. بیائید همانقدر كه به رشد جسمانی فرزندتان اهمیت داده و می دهید رشد و تغییرات روانی او را نیز مورد بررسی و پیگیری قرار دهید زیرا سلامتی توا‡م جسم و روان می تواند در آینده از فرزند ما انسانی متعادل برای ورود به جامعه و برخورد با اجتماع بسازد چه در غیر این صورت آنها در آینده به آسیبهای اجتماعی گرفتار خواهند شد. پس تنبیه را با هدف بهبود رفتار فرزندان خود اعمال نموده تا به بهترین نتیجه دست یابید حال به چند نمونه از برخوردهای منطقی كه به عنوان ابزاری نه در جهت تنبیه، بلكه در جهت بهبود رفتار كودكان خود می توانید از آنها استفاده نمائید توجه فرمائید البته در آغاز مقاله مخاطبین خود را والدین عزیز قرار داده ام اما به نوعی دیگر مخاطبین من معلمین و مربیان محترم و دلسوز پرورشی و آموزشی مدارس نیز می باشند كه وظیفه تعلیم و تربیت فرزندان ما را در محیط مدرسه بعهده دارند.

1- یكی از مهمترین مضرات تنبیه بدنی، وادار نمودن كودك به دروغگویی می باشد زیرا فرزند شما، بنا به تجربه یا شناختی كه از خلق و خوی شما پیدا كرده به این نتیجه می رسد كه در قبال اشتباهی كه انجام داده حتماً تنبیه فیزیكی خواهد شد لذا با دروغ گفتن، علاوه بر فریب شما، این عادت زشت (دروغگویی) را نیز بعنوان یك حربه و ابزار در خود پرورش داده و جزئی از رفتار او خواهد شد بنابر این در قبال هر خطایی ولو ناچیز به دروغ گفتن متوسل می شود به طور مثال اگر دفتر مشق برادر یا خواهرش را خط زده یا در آن نقاشی كشیده است ضمن برخورد منطقی می توانید او را از عواقب كار انجام داده مطلع نموده و این آگاهی را به او بدهید كه در صورت قبول اشتباه و عدم تكرار آن می تواند با برخوردی ملایم و منطقی تر روبرو شود.

2- هیچگاه كودكان خود را در برابر خواهر و برادر هم سن و سال و یا دوستان یا فرزندان همسایگان یادر محیط مدرسه در جلوی دیگر شاگردان تحقیر و سرزنش یا تنبیه بدنی ننمائید این یكی از همان معضلاتی است كه در آینده به آسیب دیدگی اجتماعی تبدیل خواهد شد به طوریكه فرزند شما در بزرگی اگر پدر یا مادر شود او نیز همین رفتار را با فرزندان خود خواهد نمود یا اگر مدیر یك اداره یا معلم یك مدرسه گردد چنین رفتاری از او نسبت به كارمندان زیر دست یا محصلین كلاس سر خواهد زد به او توضیح دهید كه چرا نباید این كار را انجام می داده و یا روش صحیح انجام دادن آن چه می باشد.

3- به تجربه ثابت شده است بسیاری از خطاها و اشتباهات مكرری كه توسط كودكان صورت می پذیرد به این خاطر است كه دلیل عدم انجام آن برای آنها توضیح داده نشده است بطور مثال فرزند شما در هنگام مسواك زدن شیر آب را باز می گذارد به او می گوئید آب را ببند. می پرسد چرا؟ اكثر والدین در این مواقع یا بدلیل نداشتن حوصله جهت پاسخگوئی و یا كم اهمیت دانستن حرفهای فرزند به او پاسخ می دهند كه من می گویم! این جمله برای كودك قابل فهم نمی باشد ولی اگر با صبر و حوصله به او بگوئید باز بودن شیر آب باعث هدر رفتن آن می شود قطعاً در دفعات بعد تا زمان شستشوی دهان، شیر آب را باز نخواهد گذاشت. این موضوع در محیط مدرسه نیز می تواند به نوعی دیگر صادق باشد بطور مثال دانش آموزی كه در قبال یك خطا یا اشتباه (مثلاً حرف زدن در سر كلاس) توسط معلم تنبیه فیزیكی گردیده ترس از تنبیه مجدد باعث می شود او در هنگام پاسخگویی به سؤالات درسی نیز دچار وحشت شده و از پاسخگویی عاجز می ماند. در اینجا هنر معلم یا والدین است كه بتواند بدون تنبیه جسمی یا روحی، دانش آموز یا فرزند را متوجه اشتباه او نماید.

4- تكرار تنبیه بخصوص مشابه بودن آن می تواند باعث ریختن ترس كودك گردد، وقتی فرزند یا شاگرد شما می داند در قبال انجام هر خطایی نهایتاً یك سیلی از پدر یا مادر یا معلم خواهد خورد بعبارتی ارزش تنبیه لوث شده و به صورت عادت برای او در خواهد آمد و جسارت تكرار خطا را در او افزایش خواهد داد، در حالیكه منطق گفتگو او را به راه و هدف درستی خواهد كشاند. مواردی كه مطرح شد گوشه ای بود از دلایل اینكه چرا نباید كودكان یا فرزندان نوجوان یا دانش آموزان خود را تنبیه بدنی نمائیم بطور قطع موارد دیگری نیز در این زمینه وجود دارد كه در فرصت این مقاله نمی گنجد و نیاز به بحث كارشناسی دیگری خواهد داشت.

نوشته شده در تاریخ جمعه 11 فروردین 1391    | توسط: محمد شمسا    | طبقه بندی: روانشناسی کودک،     | نظرات()